De hamers gaan naar de verzinkerij

De hamers zijn best zwaar.

Simon Laudy en zijn mannen hebben deze week de hamers van het carillon gedemonteerd. Ze gaan nu een goede antiroestbehandeling krijgen. Maar voordat ze naar de verzinkerij gaan worden ze eerst aangepast. De elektromagneten gaan eraf en er komt een nieuw systeem dat met perslucht werkt. Dat gaat wel even duren en totdat het klaar is alleen carillonmuziek tijdens de bespelingen, iedere eerste zondag van de maand.

De eerste hamers zijn gedemonteerd.

De steigers die nu om de toren staan kwamen goed van pas. Alles was goed bereikbaar en we konden de hamers in korte tijd met een takel naar beneden transporteren.

Uurwerk

Uurwerkperikelen
Nadat het lepelasje gebroken is geweest was het uurwerk behoorlijk van slag. Het gewicht van 50 kilo is naar benden gedonderd en heeft nogal wat ontsteld. De tijd op de wijzerplaten klopte niet meer met het uurwerk. Dat hebben we weer goed afgesteld. Daarna bleek dat het uurwerk onregelmatig tikte. Twee tanden van het messing rad waren eigenlijk te groot waardoor het lepelasje zo nu en dan bleef hangen. We hebben met een vijl die tanden wat lager gemaakt. Nu loopt het uurwerk beter dan ooit. Alleen te langzaam. Dan werkt het opwindmechanisme niet goed. We hebben de lens van de slinger iets hoger gedraaid en dat hielp. Nu maar wachten tot er weer iets mis gaat. Uurwerk is bijna 500 jaar oud.

Nieuw touw voor uurwerk en speeltrommel

Bij de restauratie van het uurwerk en de speeltrommel is indertijd natuurlijk sisaltouw gebruikt. Daar is op zich niks mis mee maar we zagen het steeds dunner worden. Het gewicht van de speeltrommel is zo’n 75 kg en die van het uurwerk respectievelijk 50 en 25 kg. Daar kan je geen risico mee lopen. We hebben 75 meter 14 mm polypropyleen touw gekocht en zijn vorige week maandag en vandaag aan de slag gegaan. Vrij simpel, het nieuwe touw aan het oude maken en doortrekken. Oog eraan splitsen, en klaar.

Het verwijderen van het oude touw van het slagwerk.
Het oude touw gebruiken we om het nieuwe touw in te scheren.
Eenmaal ingeschoren splitsen we een stalen kous aan het eind.
Dat kunnen wij wel als ervaren zeilers.
Al snel zijn beide touwen van het uurwerk vervangen.
Het touw van de speeltrommel was iets lastiger want het schoot naast de katrol, 10 meter hoog. We moesten een plank uit de vloer boven het uurwerk halen om daar bij te kunnen.
Het touw met een metalen kousje aan het gewicht gespltst.

Schoonmaak

De vleermuizen in de toren laten hun urine en poep gaan vlak voordat ze door de opening in de omkasting vliegen. Zo nu en dan maken we daarom het glas schoon. Beetje stofzuigen kan ook geen kwaad.

Uurwerk vertoonde kuren

Nadat het zeker een jaar naar behoren had gelopen begon het uurwerk ineens kuren te vertonen. Er bleken meerdere dingen tegelijk aan de hand. Doordat het kroonwiel niet goed rond is en de tanden niet echt regelmatig gevormd waren liep het altijd al onregelmatig. Maar nu begon het zo nu en dan tanden over te slaan. Dan begint het uurwerk dus erg veel voor te lopen. We hebben de as in de draaibank gezet, precies zoals hij in het uurwerk ook draait, en heel voorzichtig alle tanden gelijk gemaakt in de lengterichting van de as.

Daarna was het probleem nog niet voorbij. Het uurwerk heeft nog nooit zo mooi gelopen maar toch stond het iedere keer stil. De opwindmotor liep na het opwinden vast. Dit was met een beetje olie zo verholpen. Daarna ontdekten we een probleem met de slingervanger. Dat is nu ook opgelost. Nu loopt het uurwerk weer zoals het hoort …..eigenlijk beter dan ooit.

Hier het demonteren van het kroonwiel door Simon Laudy
Het kroonwiel na het afdraaien en afslijpen van de punten.

Vanochtend om 9.12 uur onderstaande foto gemaakt en hij loopt 3 minuten voor. En dat is precies zoals het de bedoeling is. Hij loopt standaard voor om ruimte te maken voor het opwinden.

Het uurwerk is gemaakt in 1561 en we houden het aan de praat met zo min mogelijk vervangen van onderdelen. Tenzij het echt niet anders kan worden slijtagegevoelige onderdelen vervangen.